RBI Alert List, आणि अनधिकृत प्लॅटफॉर्म कसा ओळखावा

RBI Alert List, आणि अनधिकृत प्लॅटफॉर्म कसा ओळखावा
ही धड्याची भारतीय आवृत्ती आहे. भारतीय रहिवासी करन्सीमध्ये फक्त NSE, BSE किंवा MSE वरील एक्सचेंज-ट्रेडेड करन्सी डेरिव्हेटिव्ह्जद्वारे, SEBI-नोंदणीकृत ब्रोकरमार्फतच ट्रेड करू शकतात. केवळ शिक्षणासाठी, कोणत्याही टिप्स नाहीत.
फोनवरून EUR/USD ट्रेड करा, UPI ने डिपॉझिट करा, ₹1,000 पासून सुरुवात करा, मोफत डेमो, WhatsApp वर मैत्रीपूर्ण “अकाउंट मॅनेजर”. ही ॲप्स भारतात भरपूर जाहिराती करतात. त्यांपैकी जवळजवळ कोणालाही भारताच्या रहिवाशासाठी कायदेशीररीत्या पोझिशन घेता येत नाही.
Foreign Exchange Management Act, 1999 (FEMA) अंतर्गत, रहिवासी परकीय चलनाचा व्यवहार फक्त Reserve Bank of India (RBI) ने अधिकृत केलेल्या व्यक्तींशीच, आणि फक्त परवानगी असलेल्या उद्देशांसाठीच करू शकतो. ट्रेडिंगसाठी परवानगी असलेला मार्ग म्हणजे मान्यताप्राप्त भारतीय एक्सचेंजवरील — NSE, BSE किंवा MSE — एक्सचेंज-ट्रेडेड करन्सी डेरिव्हेटिव्ह्ज, SEBI-नोंदणीकृत ब्रोकरमार्फत. परदेशी प्लॅटफॉर्मसोबत ऑनलाइन Forex किंवा CFD ट्रेडिंग हा परवानगी असलेला उद्देश नाही (3 November 2026 पर्यंत).
RBI ने अनधिकृत Forex ट्रेडिंग प्लॅटफॉर्मबद्दल लोकांना पहिल्यांदा 3 February 2022 रोजी इशारा दिला आणि 7 September 2022 रोजी आपली Alert List प्रसिद्ध केली. या यादीत असे प्लॅटफॉर्म आणि वेबसाइट्स आहेत ज्यांना Forex मध्ये व्यवहार करण्याचा किंवा Forex साठी इलेक्ट्रॉनिक ट्रेडिंग प्लॅटफॉर्म चालवण्याचा अधिकार नाही — आणि त्यांची जाहिरात करणाऱ्या किंवा त्यांच्याबद्दल प्रशिक्षण किंवा सल्ला सेवा देण्याचा दावा करणाऱ्या साइट्सही आहेत. ती वेळोवेळी अपडेट होते; आम्ही तपासलेले शेवटचे अपडेट 19 November 2025 चे आहे. RBI म्हणते की ही यादी संपूर्ण नाही: एखादा प्लॅटफॉर्म यादीत नाही म्हणून तो अधिकृत ठरत नाही.
Alert List मध्ये फक्त ब्रोकर्सची नावे नाहीत. परदेशी ब्रोकर्स आपल्या ग्राहकांना देतात ते ट्रेडिंग सॉफ्टवेअर, आणि लोकांना त्या ब्रोकर्सकडे आणण्यासाठी Forex “सिग्नल” किंवा “शिक्षण” प्रसिद्ध करणाऱ्या वेबसाइट्सचीही नावे त्यात आहेत. February 2023 मध्ये RBI ने सोशल मीडिया आणि व्हिडिओ प्लॅटफॉर्मवरील अशा “प्रशिक्षण/सल्ला सेवां” बद्दलही खास इशारा दिला, ज्या अनधिकृत प्लॅटफॉर्मकडे नेण्यासाठी “सिम्युलेटेड वातावरणात” “डेमो ट्रेडिंग” देतात. म्हणजे परदेशी ब्रोकरसोबत ट्रेड करण्यासाठी लोकप्रिय ट्रेडिंग टर्मिनल डाउनलोड करणे, किंवा तुम्हाला तिकडे वळवणाऱ्या चॅनेलला फॉलो करणे — तुम्ही त्याच ठिकाणी पोहोचता.
अनधिकृत प्लॅटफॉर्म क्वचितच तसे सांगतो. खुणा पुन्हा पुन्हा त्याच असतात:
अनधिकृत प्लॅटफॉर्मद्वारे Forex ट्रेड करणारा रहिवासी FEMA चे उल्लंघन करतो. FEMA च्या section 13 अंतर्गत न्यायनिर्णय प्राधिकरण, रक्कम मोजता येत असेल तर गुंतलेल्या रकमेच्या तिप्पटपर्यंत दंड (मोजता येत नसेल तर ₹2 लाखांपर्यंत) लावू शकते, शिवाय उल्लंघन सुरू राहील त्या प्रत्येक दिवसासाठी ₹5,000 पर्यंत (3 November 2026 पर्यंत). व्यावहारिक जोखीमही आहे: अशा प्लॅटफॉर्मना पाठवलेले पैसे अनेकदा परत मिळवता आलेले नाहीत, आणि डिपॉझिट गोळा करण्यासाठी वापरलेली बँक अकाउंट्स तपास यंत्रणांनी गोठवली आहेत.
रहिवासी करन्सीमध्ये फक्त NSE, BSE किंवा MSE वरील एक्सचेंज-ट्रेडेड करन्सी डेरिव्हेटिव्ह्जद्वारे, SEBI-नोंदणीकृत ब्रोकरमार्फतच ट्रेड करू शकतात
परदेशी Forex, CFD आणि binary प्लॅटफॉर्म अधिकृत नाहीत, आणि LRS चे पैसे परदेशातील margin साठी वापरता येत नाहीत
RBI Alert List मध्ये प्लॅटफॉर्म, ट्रेडिंग सॉफ्टवेअर आणि प्रमोटर्स — “प्रशिक्षण” चॅनेलसह — यांची नावे आहेत, आणि ती संपूर्ण नाही
FEMA चे उल्लंघन केल्यास गुंतलेल्या रकमेच्या तिप्पटपर्यंत दंड होऊ शकतो
